Cú Pháp Tiếng Việt

Cú Pháp Tiếng Việt

Như tên gọi cho biết, cuốn sách này hướng đến việc tìm hiểu và xác lập những cơ sở ngữ nghĩa cho việc phân tích cú pháp.

Từ chỗ bị coi thường, không đáng tin cậy trong các trào lưu ngữ pháp mang tính hình thức, thì hiện nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của ngữ pháp chức năng và ngữ pháp tri nhận, nghĩa lại là nhân tố đặc biệt được nhấn mạnh. Trong nghiên cứu ngữ pháp cần phải nói đến nghĩa, phải bàn đến ngữ pháp mang tính ngữ nghĩa.

Tuy nhiên, nghĩa lại là đối tượng hết sức trừu tượng, khó nắm bắt. Thật không dễ trả lời cho câu hỏi: “Những loại nghĩa nào có thể được một câu nói chuyển tải?”

Dựa trên giả định rằng bất kì những gì được biểu đạt trong câu cũng đều mang nghĩa, cuốn sách này cố gắng phân tích những lớp nghĩa có thể được chuyển tải trong câu nói. Sự phát triển vượt bậc của ngữ nghĩa học trong thời gian qua đã cho chúng ta những cơ sở đáng tin cậy để bàn đến những lớp nghĩa đó. Với quan niệm rằng cú pháp không mang tính tự trị, mà cú pháp là để tải nghĩa, chúng tôi cho rằng bóc tách được các lớp nghĩa mà câu nói biểu thị sẽ đồng thời là xác lập cơ sở ngữ nghĩa cho việc phân tích cú pháp. Các lớp nghĩa đó, theo chúng tôi, gồm có nghĩa miêu tả, nghĩa tình thái, nghĩa chủ đề, nghĩa mục đích phát ngôn.

Từ việc xác lập những cơ sở ngữ nghĩa như trên, chúng tôi đề nghị một cách tiếp cận mới cho việc miêu tả cấu trúc cú pháp của câu tiếng Việt.